است ، كتاب هركس ، از حفظش بيشتر است برعكس من كه محفوظاتم از كتابم فزون‌تر است . او از ثورى و مالك بن انس و ديگر مشاهير وقت ، روايت كرده و از روايات او است كه وجود مقدّس حضرت على بن ابى طالب ( ع ) از معجزات حضرت رسالت مىباشد ، همانند عصاى موسى و مرده زنده كردن عيسى ( ع ) . ابن النّديم گويد كه واقدى ، شيعه و حسن المذهب و العقيده بوده و لكن طريق تقيّه را مىپيموده است . ( البته قول ابن نديم خلاف غرض ابو بكر خوارزمى است زيرا خوارزمى او را از روايان عليه اهل بيت و له بنى اميّه و بنى عبّاس مىشناسد ) . مأمون عبّاسى ، نسبت به وى عنايتى بىنهايت داشت . وى به سال دويست و ششم يا هفتم يا هشتم يا نهم در هفتاد و هشت سالگى ، وفات يافت و در مقابر خيزران ، مدفون گرديد . او داراى تأليفات بسيارى در سيره ، مغازى ، فتوح ، تاريخ و رجال است كه بيشتر آن‌ها چاپ شده است . ( ر . ك : ريحانة الأدب ) . 108 - وهب بن منبّه تميمى كنيه‌ى او ابو عبد اللّه و از تابعين يمن است ، از نظر شيعه ، ضعيف و غيرمعتمد است ولى با كمال تأسّف بيشتر اخبار و سيره در منابع اهل سنّت ، از او نقل شده است و مخصوصا يكى از روايان معتبر تاريخ طبرى است . وى احتمالا از عوامل نفوذى يهود است كه براى تخريب تفسير ، حديث و تاريخ ، كار مىكرده است . طبق نقل ابن سعد در الطّبقات الكبرى ، وى گفته است كه : 92 كتاب آسمانى را مطالعه كرده كه 72 از آن‌ها در كليساها و كنيسه‌ها و در دست مردم و بقيّه ، در غيردسترس عموم بوده است . به سال 110 در آغاز حكومت هشام بن عبد الملك در صنعاء درگذشت . ( ر . ك : الطّبقات الكبرى ، ابن سعد ) . 109 - كلبى كلبى ، در تاريخ و انساب ، نام دو تن ، محمّد بن سائب و هشام بن محمّد است كه دومى ، فرزند اوّلى است . با توجه به اين‌كه هشام بن محمّد را ابن كلبى نيز مىگويند ، بايد منظور